De Klimaatcoalitie zette op 8 maart 2024 een video van ruim twintig minuten online met de titel "Stop de Biomassalobby en kies voor je gezondheid, de natuur, het klimaat en daarmee de toekomst!". De video is gemaakt door EDSP.TV src:1466 en hoort bij een campagne van de Klimaatcoalitie tegen subsidie voor het verbranden van houtige biomassa src:1467. Burgerplatform heeft de belangrijkste stellingen naast primaire bronnen gelegd.
De makers beschrijven RWE Essent en het Copernicus Instituut van de Universiteit Utrecht als de drijvende kracht achter wat zij de biomassalobby noemen src:1466. Volgens de video stookt RWE Essent sinds de jaren negentig biomassa bij in kolencentrales en zette het bedrijf een eigen certificaat op, het Green Gold Label. De video noemt vijf wetenschappers van het Copernicus Instituut bij naam, met hun opdrachten, adviesfuncties en lidmaatschappen van brancheorganisaties. De makers vinden dat die banden de onafhankelijkheid van het onderzoek aantasten en verwijzen naar een KNAW-rapport over de invloed van opdrachtgevers op wetenschappelijk onderzoek src:1466. Tussendoor zijn fragmenten uit televisiedebatten over kolencentrales, bijstook en CO2-opslag te zien src:1466. Op de campagnepagina vatten de makers hun boodschap samen: houtige biomassa stoot bij verbranding meer CO2, fijnstof en stikstof uit dan gas en zelfs kolen, de subsidies kosten miljarden, eigenaren van kolencentrales besteden miljoenen per jaar aan lobby, en volgens de rechter in de Urgenda-zaak lopen wij allemaal een reële kans op overlijden door klimaatverandering src:1467.
Uitstoot en subsidie
De stelling over CO2 klopt voor de uitstoot aan de schoorsteen. De Nederlandse lijst van standaard emissiefactoren rekent voor vaste biomassa met 109,6 kilo CO2 per gigajoule, tegen 92,7 voor bitumineuze steenkool en 56,2 voor aardgas src:921. In het nationale klimaattotaal en in het Europese emissiehandelssysteem telt die uitstoot niet mee, omdat de CO2 volgens internationale afspraken bij de oogst van het hout wordt toegerekend src:921 src:1468. Het Planbureau voor de Leefomgeving schat dat het 50 tot meer dan 100 jaar duurt voordat nieuwe aangroei de uitstoot van verbrand hout heeft gecompenseerd, zoals eerder beschreven in PBL: koolstofschuld biomassa. Dat er ook meer fijnstof en stikstof vrijkomt dan bij kolen, onderbouwt de video niet met metingen. Dat hangt af van de installatie en de rookgasreiniging.
Ook de miljarden aan subsidie zijn terug te vinden. In 2016 en 2017 kregen kolencentrales zeven SDE+-beschikkingen voor het bij- en meestoken van biomassa, samen goed voor maximaal ongeveer 3,5 miljard euro over acht jaar. Circa 2,6 miljard daarvan ging naar vier beschikkingen van RWE src:1468, waarvan ongeveer 930 miljoen euro voor de Eemshavencentrale src:576. Het gaat om maximale bedragen. Wat werkelijk wordt uitgekeerd, hangt af van productie en marktprijs en valt naar verwachting lager uit src:1468. Sinds de najaarsronde van 2017 zijn geen nieuwe beschikkingen voor bij- en meestook meer verleend src:576.
Lobby en wetenschap
Lastiger te controleren zijn de bedragen voor lobby. De video stelt dat RWE Essent minstens een miljoen euro per jaar aan lobby uitgeeft en dat een adviesbureau waaraan een van de genoemde wetenschappers verbonden was, jaarlijks meer dan twee miljoen euro besteedde om onder meer biomassaplannen te promoten src:1466. Openbare bronnen bevestigen die bedragen niet. Moederbedrijf RWE AG geeft in het Europese Transparantieregister voor 2025 lobbykosten op van 1,75 tot 2 miljoen euro, maar dat bedrag geldt voor alle Europese dossiers en niet specifiek voor biomassa src:1469. Een Nederlands lobbyregister bestaat nog niet; het kabinet werkt aan een wetsvoorstel src:759. Hoeveel energiebedrijven in Nederland aan lobby voor biomassa besteden, is daardoor niet bekend. De campagnepagina noemt verder de claim van 1,4 miljard euro die RWE via het Energiehandvestverdrag tegen Nederland indiende vanwege het kolenverbod src:1467. RWE heeft die arbitrage ingetrokken, waarvan het tribunaal in januari 2024 kennis nam src:526. Burgerplatform schreef daar eerder over in Miljardenclaim en biomassalobby van RWE Essent.
Een deel van de nevenfuncties en opdrachten van wetenschappers die de video noemt, is openbaar. De video laat echter niet zien dat onderzoeksresultaten door opdrachtgevers zijn bepaald, en de genoemde wetenschappers komen zelf niet aan het woord. Of de regels voor nevenfuncties en opdrachtonderzoek aan universiteiten voldoende waarborgen bieden, is een vraag die de Universiteit Utrecht en de KNAW kunnen beantwoorden. Burgerplatform legde eerder vergelijkbare stellingen uit het dossier van de Klimaatcoalitie over Staatsbosbeheer naast de bronnen. Een deel van de functiecombinaties werd daar bevestigd, een ander deel niet.
Urgenda
De Hoge Raad bevestigde op 20 december 2019 dat de Staat de uitstoot van broeikasgassen eind 2020 met ten minste 25 procent moest verminderen ten opzichte van 1990 src:689. De Hoge Raad vond het begrijpelijk dat het hof sprak van een reële dreiging van gevaarlijke klimaatverandering, met een ernstig risico dat de huidige generatie te maken krijgt met verlies van leven of verstoring van het gezinsleven. Op grond van de artikelen 2 en 8 van het EVRM moet de Staat daarom passende maatregelen nemen src:689. De makers lezen daarin dat ieder van ons een reële kans op overlijden heeft. De uitspraak spreekt van een ernstig risico voor de huidige generatie en gaat niet over biomassa.
Duiding
De video is campagnemateriaal en geen neutraal onderzoek. De auteurs van het bijbehorende dossier over Staatsbosbeheer schrijven dat ook zelf src:1423. Twee kernstellingen worden door primaire bronnen gedragen: aan de schoorsteen stoot houtige biomassa per eenheid energie meer CO2 uit dan kolen en gas, en de bij- en meestook in kolencentrales kreeg subsidiebeschikkingen van samen maximaal ongeveer 3,5 miljard euro. Omdat die uitstoot in de klimaatboekhouding niet bij de schoorsteen meetelt, ligt de vraag voor de hand of subsidie voor houtstook bijdraagt aan de doelen waarvoor die bedoeld is. De stellingen over lobbybedragen en over de onafhankelijkheid van individuele wetenschappers zijn met openbare bronnen niet te toetsen. Een MKBA kan laten zien wat bij- en meestook de samenleving heeft gekost en opgeleverd, ook voor gezondheid en natuur.
Lees ook Zembla volgt groene stroom van RWE naar Maleisië over de herkomst van houtpellets en Biomassale Kaalkap over houtkap voor biomassa in Nederland.
Dit artikel is op 18 oktober 2026 aangevuld en herzien. De video werd hier eerder op 10 maart 2024 geplaatst onder de oorspronkelijke videotitel.
Foto: Amercentrale in Geertruidenberg, YariBoogaarts, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.