Dossier van de Klimaatcoalitie over Staatsbosbeheer en biomassa: wat de bronnen bevestigen

Het rapport (foto: EDSP ECO)

6-11-2024 Klimaatcoalitie / Algemene Rekenkamer / Staatsbosbeheer / Tweede Kamer / WUR / Burgerplatform Nieuws

Betrokkenen

De Klimaatcoalitie publiceerde in juli 2024 een conceptdossier over Staatsbosbeheer, houtkap en biomassa, met kritiek op nevenfuncties van leidinggevenden. Burgerplatform legt de kernclaims naast jaarverslagen, het rapport van de Algemene Rekenkamer en Kamerstukken. Een deel klopt, een deel is interpretatie en enkele conclusies worden door de bronnen niet gedragen.

Op 21 juli 2024 zette de Klimaatcoalitie een conceptversie online van een dossier over Staatsbosbeheer, houtkap en biomassa src:1422. Het stuk telt 466 pagina's en is geschreven door de medeoprichters van stichting EDSP ECO, de Klimaatcoalitie, de Federatie tegen Biomassacentrales & Ontbossing en de Bomenbond src:1423. De auteurs schrijven zelf dat zij niet neutraal zijn. Een definitieve versie 1.1 was aangekondigd voor 1 oktober 2024, maar staat op het moment van schrijven niet online src:1422. Burgerplatform heeft de belangrijkste feitelijke claims nagelopen in primaire bronnen.

Wat het dossier stelt

Het dossier stelt dat Staatsbosbeheer sinds de eeuwwisseling steeds meer hout als biomassa afzet voor warmtecentrales, dat de biomassaoogst sinds 2012 is verdrievoudigd, dat ministers dit in antwoorden op Kamervragen onvermeld lieten door alleen naar de rondhoutoogst van ongeveer 300.000 kubieke meter te verwijzen, en dat leidinggevenden van Staatsbosbeheer tegelijk functies hadden bij biomassabedrijven, brancheorganisaties en het keurmerk FSC Nederland src:1423.

Houtoogst en biomassa

De Algemene Rekenkamer onderzocht in 2022 het bosbeheer van Staatsbosbeheer. Volgens het rapport daalt de houtoogst sinds 2014 en neemt de hoeveelheid biomassa in die periode toe src:1424. Staatsbosbeheer verklaarde die toename tegenover de Rekenkamer met hout dat bij omvormingsprojecten in het kader van het Programma Aanpak Stikstof vrijkwam en met het ruimen van essen die door essentaksterfte waren aangetast src:1424. De Rekenkamer concludeerde ook dat Staatsbosbeheer niet meer oogst dan er bijgroeit, dat er geen financiële prikkel tot extra kap is en dat het beeld van grootschalige kap onjuist is src:1425. Een verdrievoudiging staat niet als getal in de tekst van het rapport; het dossier leidt die af uit een grafiek.

De eigen cijfers van Staatsbosbeheer laten na 2021 een daling zien. In 2021 kwam 52.336 ton biomassa vrij, in 2022 43.694 ton src:1427 en in 2025 35.048 ton src:1428. Over 2018 meldde Staatsbosbeheer destijds 49.000 ton houtsnippers uit eigen terreinen; dochterbedrijf Energiehout verkocht dat jaar circa 103.000 ton, deels ingekocht bij andere terreinbeheerders, voor ongeveer 6 miljoen euro src:1439. In 2022 kon Staatsbosbeheer naar eigen zeggen alleen met geïmporteerde biomassa aan zijn leveringscontracten voldoen src:1427.

Bosverlies

Het dossier verbindt Staatsbosbeheer met het landelijke bosverlies. Wageningen University & Research noemde in 2020 een netto verlies van 1500 tot 3500 hectare bos per jaar in heel Nederland src:1437. De Zevende Nederlandse Bosinventarisatie kwam voor 2017 tot 2021 uit op een afname van 1925 hectare, vooral door het vellen van tijdelijke bossen en omvorming van bos naar andere natuur zoals heide src:1438. De Rekenkamer stelde vast dat sinds 2013 bij alle natuurbeheerders samen meer bos verdwijnt dan er wordt aangeplant en dat niet alle provincies actief toezien op de herplantplicht src:1425. Welk deel van het verlies bij Staatsbosbeheer ligt, blijkt uit deze bronnen niet. Dat Staatsbosbeheer de herplantplicht niet naleeft, is door de bronnen niet aangetoond.

Dubbelrollen

Een aantal functiecombinaties is in openbare bronnen terug te vinden.

Sylvo Thijsen was van 2013 tot 15 maart 2025 directeur van Staatsbosbeheer src:1430. Daarvoor werkte hij bij ingenieursbureau Grontmij, onder meer als bestuursvoorzitter src:1432. In 2015 was hij namens Staatsbosbeheer plaatsvervangend voorzitter van de Vereniging van Bos- en Natuurterreineigenaren VBNE src:1433.
De directeur van Staatsbosbeheer Projecten BV is sinds 2001 ook directeur van BioGrondstoffen BV, voorheen Energiehout BV, de volledige dochter die biomassa van Staatsbosbeheer verkoopt aan warmtecentrales src:1435.
Een senior medewerker business development van Staatsbosbeheer is door Staatsbosbeheer gedetacheerd als statutair directeur van Bio Enerco BV, dat biomassa van Energiehout afneemt en aan Vattenfall levert. Hij was tot september 2017 bestuurslid van FSC Nederland. Dit bevestigde de minister van LNV in 2020 in antwoord op Kamervragen src:1426. Dezelfde medewerker trad in 2018 op als interim-voorzitter van Platform Bio-Energie, een belangenorganisatie voor bio-energie src:1436.
Bio Enerco BV is een joint venture van BioGrondstoffen BV van Staatsbosbeheer, Van Werven Biomassa, BKgroen en Van den Broek src:1434.

De minister concludeerde in 2020 dat er geen sprake was van belangenverstrengeling, omdat binnen Staatsbosbeheer het bosbeheer en de keuzes over houtoogst gescheiden zijn van de verkoop van hout en biomassa, en omdat FSC Nederland zelf geen certificaten afgeeft src:1426. Volgens het dossier bevestigde de directeur van FSC Nederland dat Staatsbosbeheer medeoprichter was, dat FSC Nederland tot 2005 kantoorruimte bij Staatsbosbeheer gebruikte en dat er sinds 2017 geen directeuren van biomassadochters van Staatsbosbeheer meer in het bestuur zitten src:1423.

Het dossier stelt verder dat Grontmij via een dochter een belang had in Bio Enerco en dat dit relevant is voor de rol van Thijsen. Een oude webpagina van Energiehout noemt een Grontmij-dochter als partner bij de oprichting van Bio Enerco in 1999 src:1423; in de huidige opgave van aandeelhouders komt Grontmij niet voor src:1434. Een persoonlijke betrokkenheid van Thijsen bij Bio Enerco is in de bronnen niet gevonden.

Eerdere kritiek

De kritiek op houtkap door Staatsbosbeheer is niet nieuw. In 2019 verscheen de korte documentaire Biomassale Kaalkap van filmmaker Robin Noorda, over houtkap in de Schoorlse duinen en de afzet van het hout als biomassa src:1441. Volgens de makers reageerde Staatsbosbeheer destijds met een weerwoord. Burgerplatform besprak de film in Biomassale Kaalkap.

Wat sinds 2024 is veranderd

Boudewijn Revis volgde Thijsen op en heeft sinds 15 maart 2025 de eindverantwoordelijkheid src:1431. Staatsbosbeheer besloot in 2019 geen nieuwe contracten voor duurzame warmte te sluiten zodra er alternatieven zijn, maar verlengde de samenwerking met Stadsverwarming Purmerend tot 2032, omdat er volgens de organisatie nog onvoldoende afzet is voor hoogwaardiger toepassingen src:1429. Het ondernemingsplan 2026 tot 2030 legt de nadruk op toepassingen waarin koolstof lang vastgelegd blijft src:1440.

Open vragen

De bronnen bevestigen dat leidinggevenden van Staatsbosbeheer tegelijk functies hadden bij de verkoop van biomassa, bij brancheorganisaties en bij FSC Nederland. Of de functiescheiding die de minister beschrijft in de praktijk voldoende waarborgen bood, is niet onafhankelijk onderzocht. Ook is onduidelijk hoe de biomassaoogst zich vóór 2014 verhield tot de huidige cijfers, omdat de Rekenkamer de onderliggende tabel niet publiceert. Deze vragen kunnen aan Staatsbosbeheer en het ministerie van LVVN worden voorgelegd.

Het volledige conceptdossier van de Klimaatcoalitie staat op klimaatcoalitie.org. Zie ook de reactie van de Klimaatcoalitie en de Bomenbond op de consultatie over gedragscodes voor soortenbescherming en houtopstanden.

Dit artikel is op 18 oktober 2026 herzien. De eerste versie verscheen op 6 november 2024.

Lees ook: Video van de Klimaatcoalitie over biomassa en lobby: wat de bronnen bevestigen.