Herverdeling bestaande woonruimte kan crisis oplossen

Nieuws

25-2-2026 ESB

Nederland kent een oplopend woningtekort, maar er zijn genoeg vierkante meters woonruimte voor iedereen. Deze vierkante meters zijn echter niet efficiënt verdeeld.

Nederland kampt met een aanhoudende woningnood. De overheid schat het woningtekort op 396.000 woningen (MinVRO, 2025). Het nieuwe minderheidskabinet (D66, VVD, CDA) houdt vast aan de ambitie deze woningnood aan te pakken door jaarlijks 100.000 nieuwe woningen te bouwen.

Toch kan de oplossing van de woningnood ook in een andere hoek gezocht worden. Nederland kent weliswaar een tekort aan woningen, maar telt ruim voldoende vierkante meters aan woonruimte. Gemiddeld genomen is er in Nederland namelijk zo’n 53 vierkante meter aan woonoppervlak per persoon beschikbaar (CBS, 2022). Daarmee is Nederland internationaal gezien een van de koplopers ‘ruim wonen’ (Eurostat, 2025).

Natuurlijk is het belangrijk dat mensen voldoende woonruimte ter beschikking hebben zodat zij prettig kunnen wonen. Tegelijkertijd is het zinnig de ‘overdadige consumptie’ van woonruimte kritisch tegen het licht te houden. Hiervoor zijn ten minste drie redenen.

Ten eerste is woonruimte ongelijk verdeeld. We wonen gemiddeld genomen weliswaar ruim, maar veel woningzoekenden slagen er maar niet in een geschikte woning te vinden. Dit blijkt uit het oplopende woningtekort. Ten tweede wil het met het bouwen van woningen om het tekort op te lossen maar niet vlotten. In zowel 2024 als 2025 bleef de nieuwbouw steken op slechts 69.000 nieuwbouwwoningen (CBS, 2026). De politieke wens om jaarlijks 100.000 woningen te bouwen, wordt bij lange na niet gehaald, wat het belangrijk maakt naar een andere oplossing te zoeken. Ten derde staat het bouwen van zo veel mogelijk woningen op gespannen voet met het Akkoord van Parijs: het bouwen van nieuwe woningen is materiaalintensief en gaat gepaard met veel CO2-uitstoot (Savini et al., 2026).

Zo geredeneerd is het een goed idee om naar andere oplossingen dan nieuwbouw te kijken om het woningtekort aan te pakken. In dit artikel stel ik voor de huidige vierkante meters efficiënter te verdelen en breng ik in kaart hoeveel en welke huishoudens in Nederland te krap wonen, voldoende woonruimte ter beschikking hebben, of juist te ruim wonen.

Krap, passend of ruim wonen

Om te kunnen vaststellen wie te krap, passend of juist te ruim woont, zijn verschillende aannames nodig: er is geen objectieve standaard. Zo kun je kijken naar de verhouding tussen het aantal slaapkamers en het aantal huishoudensleden, of naar het aantal vierkante meters. Vanwege de beschikbaarheid van data richt ik mij in deze bijdrage op dat laatste.

Vervolgens kun je simpelweg het gemiddelde woon­oppervlak per persoon berekenen door de woninggrootte af te zetten tegen het aantal huishoudensleden. Deze aanpak is echter onbevredigend. Die houdt er namelijk geen rekening mee dat huishoudens met meer leden schaalvoordelen genieten en een kleinere ruimtebehoefte per persoon hebben. Zij kunnen bijvoorbeeld een enkele woonkamer, keuken of badkamer met meerdere leden gebruiken.

Een simpel gemiddelde benadeelt dus alleenstaanden en wijst vooral hen aan als (te) ruim wonend. Om hier rekening mee te houden, hanteer ik een indeling die ontwikkeld is in internationaal onderzoek van Horn et al. (2025). Zij maken onderscheid tussen te weinig (lack), voldoende (­sufficient) en overdadig (excess) woonruimte en kijken hiervoor naar een minimumwoonoppervlak per eerste lid van het huishouden en extra woonruimte per aanvullend lid (tabel 1). Om rekening te houden met schaalvoordelen, rekent deze methode een hoger woonoppervlak voor het eerste lid dan voor daaropvolgende leden. Voor de Nederlandse casus, met relatief veel grote woningen, heb ik nog een vierde categorie toegevoegd: sterk overdadig. Door deze extra categorie toe te voegen is het mogelijk de meest extreme gevallen van ruimtegebruik vast te stellen.

lees hele artikel/document

Deel dit bericht

pageviews: 7

Gerelateerde berichten

Meer over Woningnood